أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
482
تجارب الأمم ( فارسى )
گزارش انگيزهء آن : چون در ماه ربيع دوم سال 325 ابو طاهر قرمطى به كوفه در آمد ، ابن رايق از بغداد بيرون آمده در « بستان ابن ابو شوارب » در پل « ياسرى » فرود آمده ابو بكر بن مقاتل را با پيامى به نزد ابو طاهر هجرى فرستاد . ابو طاهر ، از سلطان خواسته بود كه ساليانه مالى به ارزش نزديك يكصد و بيست هزار دينار پول و خوار و بار براى او بفرستد تا از شهر خود بيرون نيايد . ابن رايق فرستادن اين مال را پذيرفت بدين شرط كه اين مال ، جيرهء او و كارمندانش باشد ، كه پيرو سلطان خواهند شد ، و ليستى [ 1 ] از ايشان در پايتخت خواهد بود . و پس از آنكه گفتگوها * و پيامها به جائى نرسيد ابو طاهر به شهر خود بازگشت و ابن رايق كه تا « قصر ابن هبيره » رفته بود به واسط برگشت و به كشاكش با بريدى پرداخت و ابو الفتح فضل بن جعفر بن فرات را به وزيرى گمارد . گزارش انگيزهء آن : ابن رايق گمان كرد اگر ابو الفتح [ بن فرات ] را به وزيرى گمارد ، خواهد توانست ماليات مصر و شام را براى او بگيرد ، پس او را از شام [ 2 ] بخواست و سليمان بن حسن خانهنشين شد [ 3 ] . راضى خلعتها را پيش از رسيدن وزير براى او فرستاد كه در « هيت » به دو رسيد و آنها را پوشيده به بغداد درآمد و ابو القاسم [ 4 ] كلوذانى [ 5 ] را بر ديوان
--> [ ( 1 - ) ] M . متن : « على أن يكسر لهم السلطان جريدة . . . » در كتاب العيون : و يجعل لهم بذلك جريدة فى الديوان و يدخلوا . . . [ ( 2 - ) ] در كتاب الولاة كندى ص 278 گويد : او در همين سال به مصر آمده بود . [ ( 3 - ) ] M : وزير مقتدر ( خ 5 : 333 - 342 ) . سليمان بن حسن نخستين وزير دوران امير الامرائى است كه از سال 324 تنها عنوان تشريفاتى وزيرى داشت و كارها را امير الامراء مىچرخانيد ( خ 5 : 532 ) . [ ( 4 - ) ] صاحب تكمله گويد : ابو القاسم كلوذانى به سال 340 در فقر درگذشت . [ ( 5 - ) ] M . متن : الكلواذى . . . مانند خ 5 : 146 - 147 و 421 . كلوذانى نيز بسيار آمده است . ياقوت گويد :